"عامل السبعة وذمتها" – בדיחה לרגל חג הפועלים

בזמן שכל האינטרנט מוצף בברכות ואזכורים לרגל חג הפועלים, מצאנו בדיחה אחת שהיא מעין משחק מילים בערבית:

קשה להבין את הבדיחה מבלי להכיר את הביטוי המוזכר בה – "מבצע (וגם: "פועל") שבעת (החטאים הגדולים) והאחריות עליהם". מצאנו באינטרנט הסבר יפה לביטוי, והנה הוא מצורף כאן יחד עם תרגומו החופשי לעברית של גילעד סוויט, חבר חוג המתרגמים:

ما لا تعرفه عن "السبعة وذمتها" "عامِل السبعة وذمتها".. تعبيرٌ إن لم تستخدمه يومًا، فلا بدّ من أنك سبق وسمعته. كثرٌ لا يعلمون ما هو معناه الأساسي، ولا حتى مصدره، إلّا ان الجميع يفهمه في سياق الحديث، يردّده في أحاديثه، وينسبه إلى أشخاص عديدين، عن حقيقة أو عن استهزاء. هذا التعبير الذي أصبح جزءًا لا يتجزأ من اللهجة اللبنانية، ولكن ما هو أصله وما معناه الحقيقي؟ بحسب ما أصبح متعارفاً عليه فـ"عمل السبعة وذمتها" مَثلٌ شائع يُقال للشخص الذي يرتكب المعاصي كافة ويعترف بمسؤوليته عنها من دون تأنيب ضمير، ويوجّه إلى مرتكب الموبقات والكبائر، وبالتالي، فالرقم سبعة في هذا التعبير هو نسبة إلى الفواحش السبع أو ما يُعرف بالكبائر السبع التي وردت بالآية 31 في سورة النساء في القرآن الكريم، وهي كالتالي:القطع بالإشراك بالله.قتل النفس التي حرم الله قتلها.قذف المحصنات، أي التعرض للنساء المتزوجات واتهامهن بالزنى من غير دليل قاطع.أكل مال اليتيـم.أكل الربا أي فرض الفوائد الفاحشة على محتاج بما لا يطيق ولا يستطيع سداده.الفرار من الزحف، أي الفرار من الحرب عند لقاء العدوّ.*الارتداد عن الإسلام.أمّا الذمّة، بالمختصر، فهي إثبات الشيء، أي إثبات الفاحشة أو العمل الذي قام به الشخص المعني. فتصبح "السبعة وذمتها"، هي ارتكاب إحدى الكبائر وإثباتها، على رغم أن استخدامها اليومي، لا يستدعي كلّ هذه التأكيدات، إذ أصبحت "كلمة ومنقالة".عن الرقم 7!من ناحية أخرى، للرقم سبعة، بشكل عام، دلائل واستخدامات عدّة، فمن منكم لم يسمع بـ"سابع المستحيلات"، العجائب السبع، وللهرّة 7 أرواح. حتى أن للموسيقى 7 نوتات، كما أنها إشارة ورقم للنصر.كذلك للعدد 7 أهمية واضحة في الدين، فالله خلق كلّ شيء في 6 أيام واستراح في اليوم السابع، فصار الأسبوع مؤلفًا من سبعة أيام. كما أن السماوات سبع، والحجاج يطوفون حول الكعبة سبع مرات ويسعون بين الصفا والمروة سبعة أشواط. الأمر ذاته في التوراة حين تمّ ذكر الرقم 7 في الزمان كـ"السنوات السبع العجاف" في قصة يوسف، و"الأزمنة السبعة" في قصة دانيال، بالإضافة إلى أنه في الأساطير كان للحكمة سبعة

כל מה שאתם לא יודעים על "השבעה (שבעת החטאים) וההוכחה שלהם/האחריות עליהם/אישור שלהם", או "מבצע השבעה וההוכחה שלהם". ביטוי אשר גם אם אינכם משתמשים בו באופן יומי, אין ספק ששמעתם אותו בעבר. הרבה אנשים לא יודעים מה המשמעות הבסיסית של הביטוי או מה המקור שלו, אך כולם מבינים אותו מן ההקשר בשיחה ומשתמשים בו שוב ושוב. אנשים מייחסים את הביטוי לאנשים רבים, בין אם ברצינות או בדרך לעג.

הביטוי הזה הפך לחלק בלתי נפרד מהלהג הלבנוני, אך מה מקורו ומה משמעותו האמתית? מקובל להגיד שהביטוי "ביצע את השבעה וההוכחה שלהם" הוא משל נפוץ אשר נאמר לאדם שמבצע את כל העבירות בעודו לוקח אחריות על המעשה מבלי ייסורי מצפון. הביטוי מתייחס למבצע (שבע) העבירות הגדולות והחטאים הכבדים. בנוסף, המספר שבע בביטוי זה הוא התייחסות לשבעת מעשי התועבה או מה שמוכר כשבעת החטאים הגדולים, אשר הוזכרו בפסוק 31 בסורת אלנסאא (סורת הנשים) בקוראן הקדוש. ולהלן (החטאים): הפסקת עבודת אללה, הריגת נפש שאללה אסר להרגה, האשמת נשים מוסלמיות נשואות האשמת שווא בקיום יחסי מין אסורים מבלי הוכחה חותכת, גזילת רכוש יתומים, נטילת ריבית או הטלת עמלות מתועבות על נזקקים אשר לא יכולים להחזירם, בריחה מן הקרב במפגש מן האויב, ועזיבת האסלאם.

לגבי דמ'ה ("ההוכחה", המילה השנייה בביטוי), בקצרה, מדובר בהוכחת/אישור הדבר – כל הוכחה של התועבה או הפעולה אשר עשה האדם המסוים. כך ש"אלסבעה ודמ'תהא" היא ביצוע החטאים הגדולים וההוכחה שלהם או ההכרה בהם, ואף על פי כן השימוש היומיומי לא מתייחס לכל הפרטים האלה אלא הפך למילה שאומרים "על הדרך".

לגבי המילה 7 – המספר שבע באופן כללי הוא בעל מספר משמעויות ושימושים, ומי מכם לא שמע (למשל) על "שבעת הדברים הבלתי אפשריים", שבעת הפלאים, ולחתול יש שבע נשמות. אפילו במוסיקה יש שבעה תווים, וכמו כן זהו סמל ומספר לנצחון. כך שלמספר שבע יש חשיבות ברורה בדת, ואללה ברא את כל הדברים בשישה ימים ונח ביום השביעי, והשבוע הפך להיות שבעה ימים. כך גם יש שבעה רקיעים, ועולי הרגל מסתובבים סביב הכעבה שבע פעמים, ורצים שבע פעמים בין אלצפא ואלמרוה (שתי גבעות באזור מכה). והעניין עצמו גם הוזכר בתורה בעת שבע שנות הבצורת בסיפורו של יוסף, ושבעת הזמנים בסיפורו של דניאל, וכך גם באגדות יוחס לחכמה המספר שבע.

 

 

כתיבת תגובה

האימייל לא יוצג באתר. שדות החובה מסומנים *